Vluchteling, mei 1940

Wanneer de Duitse legers in de meidagen van 1940 de lage landen binnenvallen, besluiten A. den Doolaard en zijn vrouw Erie voor de oprukkende legers uit naar het zuiden te vluchten. Vanuit Heide-Kalmthout in Belgie, waar ze op dat moment wonen, fietsen ze in een aantal dagreizen naar Parijs.

Kop krantenartikel over vlucht in meidagen 1940

Daar aangekomen schrijft den Doolaard voor het Bataviaasch Nieuwsblad een verslag van hun vlucht en een artikel over de zoektocht van en naar in de chaos uit het oog verloren kinderen, de klaagmuur der kinderen.

Nóg kunnen wij niet gelooven, dat de vijand vluchtelingen bombardeert, maar weldra komt de vreeselijke vuurdoop. Voorbij een spoorwegovergang zit een gansche kolonne boerenkarren, auto's, fietsers bekneld in een nauwe dorpsstraat. In de verte klinkt opeens het razend geronk van onzichtbare vliegmachines. (...) Van honderden meters hoogte komen de wreede Messerschmidts omlaagrazen, niet op het station, maar op de radelooze vluchtelingen. 500 meter buiten het dorp beginnen zij hun bommen omlaag te spuwen. Wij tuimelen van de fietsen, worden een huis ingetrokken, rollen den kelder in, en wachten op den dood, die suizend en knetterend nederkomt.

Wij krimpen ineen, klein en weerloos. Een knal links, een knal rechts — wij zijn gespaard; weer mogen wij een uur leven tot het volgend bombardement. Wanneer wij op straat komen zien wij onze eerste dooden. Dwars over den weg ligt een oude boerenvrouw. De franje van haar zwarte omslagdoek is donkerrood van bloed; haar rechterheup is half weggeslagen.

Manuscript

Volgens het Bataviaasch Nieuwsblad had den Doolaard op zijn vlucht een halve roman meegenomen. Waarschijnlijker is dat het het manuscript betreft van een boek over de geschiedenis van de ontdekkingsreizen, waaraan hij op dat moment werkte.

Stukje over A. den Doolaard als vluchteling
Bataviaasch Nieuwsblad, 12 juni 1940

Parijs en verder

In Parijs vinden Bob en Erie al snel werk bij de inderhaast opgerichte radiozender Vrij Nederland, maar al na enkele weken wordt duidelijk dat ook Parijs gevaar loopt. Kort voor de val van Parijs in juni 1940 vluchten Bob en Erie per fiets verder naar het zuiden.

Op 17 september 1940 meldt het Bataviaasch Nieuwsblad over den Doolaard: "Hij doorkruiste Belgie te midden van de gevechten en bereikte Parijs. Wat er verder van hem geworden is kan niemand zeggen." Zijn boeken worden kort daarna in Nederlandse schoolbibliotheken verboden vanwege de 'anti-Duitsche strekking'. 

In Bordeaux missen ze op een haar na het schip waarop Marsman en zijn vrouw uit Frankrijk vertrekken. Dit schip, de Berenice, wordt even later getorpedeerd waarbij vrijwel alle opvarenden omkomen. Bob en Erie duiken onder in de Auvergne in midden-Frankrijk.

September1940
Bataviaasch Nieuwsblad, 17 september 1940

In juli 1941 weten A. den Doolaard en zijn vrouw Erie met behulp van de Nederlandse consul Sevenster uiteindelijk via Portugal naar Londen te ontkomen, waar hij gaat werken bij radiozender De Brandaris.  

Gerelateerd

Op bezoek bij Bob en Erie in Heide-Kalmthout (1939) 
Brieven naar Heide-Kalmthout (1945)
Laatste uitzending De Brandaris

Heel blij deze website te ontdekken. Als schoolkind las ik zijn boeken en was hij mijn lievelingsschrijver. In Maart jl was ik voor 't eerst in Ohrid en zag een affiche over hem aan een boom bevestigd. Jammergenoeg wist ik niets van zijn monument, .maar ben nu opnieuw geboeid door het herlezen van zijn boeken.met name op dit moment, Het leven van een landloper, dat mij enigszins doet denken aan boeken van Patrick Leigh Fermor en Laurie Lee, ongeveer zijn leeftijdsgenoten en net zo avontuurlijk. Daar ik in Engeland woon, en mijn familie graag wil laten kennismaken met deze bijzondere schrijver, vraag ik mij af of (enige van) zijn boeken ooit in het Engels zijn vertaald. (Tot nu toe niets gevonden.) Bij voorbaat dank voor Uw antwoord.

Als antwoord op door Elsje de Veer (niet gecontroleerd)

Beste Elsje de Veer, 

Veel boeken van A. den Doolaard zijn vertaald. Op www.schrijversinfo.nl/doolaarddena.html staan een aantal van deze vertalingen vermeld. Deze vertalingen zijn alleen nog tweedehands te koop, op antiqbook.com staan soms exemplaren te koop. 

Van de reisboeken van Patrick Leigh Fermor heb ik enorm genoten, die van Laurie Lee ken ik nog niet. Daar ga ik binnenkort maar eens naar op zoek.

Ik neem aan dat u Black sheep and Grey Falcon van Rebecca West kent? Anders kan ik u dit boek van harte aanbevelen!

Met hartelijke groet,

Albert Koevoet