Skip to Content

Albert Koevoet's blog

Historische kranten (6): Twee nachten in de Sneeuw

Onze Aarde 1931A. den Doolaard schreef in voor het tijdschrift Onze Aarde de bijdrage Twee nachten in de Sneeuw over nachtelijke ski-avonturen in het gebied van den Mont Blanc. Het doel van die tochten was om de top van den Buet, die het mooiste uitzicht op de Mont Blancgroep geeft, tegen zonsopgang te bereiken.

Dagblad het Vaderland citeerde het artikel in januari 1931:

"De vorige nacht was gemeen zwart en de versche sneeuw rutschte verraderlijk omlaag. Er waren veel „windschilden" (door den wind gevormde platen oppervlakte sneeuw, die los op de poedersneeuw daaronder rustten en daarmee omlaag glijden, wanneer ze onder den druk van de ski door breken). We stegen voorzichtig, opeens een dubbele kreet: we tolden met een losgebroken windschild veertig, vijftig meter omlaag. Toen we onze ski's, beenen en stokken weer evenwijdig hadden, merkten we, dat we op den rand van een afgrondje van een honderd meter waren. We hadden er genoeg van, zwoeren onder het inslikken van eenige druppels Hennessy voor den schrik, nooit meer 's nachts naar hutten te gaan zoeken, gleden stevig remmend een paar honderd meter omlaag, vonden een geweldig rotsblok waar rond de wind een diepe geul geveegd had, deponeerden onze stokken en ski's kruiselings In deze holte, en hielden ons verder bezig met het verorberen van groote hoeveelheden soep. De avond werd doorschoten door lichtende sterreregens, maar weldra hadden we genoeg van dit grootsche schouwspel en kropen samen in den nauwen éénmansslaapzak, die hoog en droog op de zolen der vier ski's lag. Een deken rond de hoofden en een rond de voeten, voltooiden de vreemde slaapkamer. En we sliepen!

Zeven uur. Het eerste gele licht. We rekten een kwartier lang onze stijve, doove ledematen uit en ontbeten spaarzaam. Om acht uur waren we op weg. Om negen uur hadden we het voor driekwart warm. Om tien uur sloegen we onze verkleumde beenen met den steel van de ijsbijl weer levend. Om elf uur waren we op den top. Het was windstil en we zetten thee boven op de oriënteertafel."

Gerelateerd

Andere bijdragen van A. den Doolaard aan Onze Aarde vond ik al eerder bij de Koninklijke Bibliotheek

Historische kranten (5): Malissoren-lied over Mei-prijs

In 1934 weigerde A. den Doolaard de aan hem toegekende Mei-prijs voor zijn boek De herberg met het hoefijzer, omdat hij die moest delen met Jan Engelsman met de dichtbundel Tuin van Eros.

Tijdens de vergadering waarop de prijs wordt bekendgemaakt, neemt A. den Doolaard het woord en verklaart:

"Het spreekwoord zegt: ‘Gedeelde vreugde is dubbele vreugde’. Er is echter tusschen vreugde en een literatuurprijs dit verschil, dat voor mij een halve prijs gelijk staat met géén prijs. En ik meen hier in alle bescheidenheid de jury op een volslagen misvatting van haar taak te moeten wijzen. Indien zij een prijs, die oorspronkelijk voor een boek bestemd is, in tweeën deelt, dan blijkt hieruit duidelijk, dat zij de bekroonde boeken geen van beide den vollen prijs waard acht. Ergo: zij had noch het eene, noch het andere moeten bekronen. Maar iedereen die eergevoel bezit, zal met mij getroffen worden door het lichtelijk beleedigende en belachelijke van een halve bekroning. Kunt u zich een koning voorstellen, die halverwege met hermelijn bekleed is, en met zijn andere lichaamshelft in colbert loopt? Die links van zijn scheiding de helft van een in tweeën gekapte kroon draagt, en rechts enkel doodgewoon haar? Neen, immers. En dit is de voornaamste reden waarom ik de prijs weiger.

Maar er is meer. De Jacob Mees (Mei)-prijs is door den schenker bedoeld als prozaprijs; en dat de helft ervan aan een bundel poëzie wordt toegekend, die bovendien eerverleden jaar verscheen, is een groote onrechtvaardigheid tegenover eenige prozaïsten, die reeds lang voor den prijs in aanmerking kwamen; een onrechtvaardigheid, die ik door aanvaarding van de andere helft stilzwijgend zou goedkeuren. Ik noem in dit verband slechts Albert Kuyle en Albert Helman. Bovendien is de prijs in eersten aanleg bestemd voor een boek spelende in de zakenwereld; en het zal den schenker ongetwijfeld vreemd aandoen hem verdeeld te zien tusschen een hovenier in den tuin van Eros en een beschrijver van woeste Malissoren die op bloedwraak uittrekken.

(...)

Ik ben er mij volkomen bewust van, dat deze weigering een klap in het gezicht der verdeelzuchtige juryleden is. Maar zij hebben er om gevraagd. Het is in dezen tijd natuurlijk moeilijk, een flinke som gelds te moeten derven. Maar ik leef liever van brood en uien in het land der woeste Malisoren, waar eer het hoogste goed is, dan mij hier lafhartig de zakken te laten vullen met geld, waarmee de gever beter en zuiverder bedoelingen had. Bovendien verbiedt mijn eergevoel mij, mij de linker- of rechterhelft van een in tweeën gezaagde kroon op het hoofd te laten zetten. Er is reeds genoeg halfheid in dezen tijd. In vredesnaam nog geen halve bekroningen."
(bron: Nop Maas, De Mei-prijs van de Maatschappij, Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, 1989)

Spotdicht

Anton van Duinkerken reageerde hierop met onderstaand Malissoren-lied (bron: de Gelderlander, 23 juni 1934), waarmee hij suggereert dat het Den Doolaard bij de weigering te doen was geweest om de publiciteit, om daarmee de verkoop van zijn boeken te bevorderen:

Krantenartikel met vers van Anton van Duinkerken over Mei-prijs 1934Spotprent over verdeling prijzen oa meiprijs 1934

Klappen

In A. den Doolaard; portret van een kunstenaar (1982) van Hans van de Waarsenburg verklaarde A. den Doolaard over zijn reactie op deze beschuldigingen:

"Van Duinkerken beschuldigde mij ervan, dat ik de prijs opzettelijk geweigerd had, om zo de verkoop van De herberg met het hoefijzer te bevorderen. Ik vond dat een smerige en vuile aantijging. Een paar dagen later ben ik met een getuige naar het gebouw van De Tijd gegaan. Daar heb ik me laten aandienen. In een spreekkamer moest ik even wachten. Na enkele ogenblikken kwam Van Duinkerken binnen en zette grote ogen op. Ik maakte hem duidelijk dat hij deze grove insinuatie moest terugnemen, maar Van Duinkerken bleef bij zijn standpunt. Hij vond dat hij de waarheid geschreven had. Toen heb ik hem voorgesteld om samen naar  het Vondelpark te gaan, omdat dat de naaste grazige plek in de buurt was. Daar had hij ook geen zin in, waarop ik hem enkele dreunen verkocht heb. Onder het uitstoten van enkele kreten heeft Toon de wijk naar de zetterij genomen. Daar was het incident mee afgelopen."

Vond je het normaal dat je een collega een paar vuistslagen toediende?

"In die tijd was dat niet zo abnormaal. Er werd veel gevochten. Je kon je toen ook gemakkelijk kwaad maken. Vooral op critici, want zij wisten je agresieve gevoelens nog al eens op te wekken."  

Gerelateerd

Krantenarchief de Gelderlander online
Op bezoek bij Boet Kokke, die zich een deel van het spotvers nog wist te herinneren (2007)
Ronald Naar op bezoek bij de Malissoren (1996)
Het vuistrecht in de kunst (1932)

Mensen / People

CasOorthuys-lachendeman1956

foto: Cas Oorthuys, Nederlands Fotomuseum

Wij westerse welvaartsblanken
Wij die zoveel weten en zo weinig begrijpen
Vooral van medemensen die er niet bijlopen naar ons confectiebeeld
Wij zeggen dat de mens een kroon van de schepping is
En de kroon op die kroon is ons hoofd
Vernufthoofd denkhoofd weethoofd
Leeghoofd dat op scholen wordt volgepompt
Met jaartallen rivieren voortbrengselen chemische formules
Hoofd vol blauwdrukken van fabrieken en betonnen geluksdozen
Thermostatisch verwarmde broedplaats voor flatneurosekinderen
En blauwdrukken van atoomraketten om onze vrijheid te verdedigen
Tegen boze bolsjewieken kinderen uit precies eendere betonnen dozen
Wij hebben zoveel aan ons hoofd dat wij er niets op kunnen velen
De vrouwen hoogstens een pruik om te pralen
De mannen steeds meer haren
Met uitzondering van militairen officieren hoofdofficieren
Die het hoofd sieren bevelspetten zo groot en plat
Dat er een helikopter op zou kunen landen
Maar dat gebeurt niet hoor daar is het hoofd te kostbaar voor
Want de hoofdfunctie van zo'n hoofd is andermans dood te bedenken
Geef uw hoofd aan een reisburea kortzichtige dwazen
Stuur het de aarde rond en kijk uw ogen uit
Op de dwazen die wijzen zijn
Op de evenwichtskunstenaars die de aarde in balans houden
En de handen vrij voor vertellende verhalen
Het hoofd is er niet enkel om te denken
Zoals de welvende aarde de bloesemhemel draagt
Ons licht onze lucht ons leven
Zo draagt hun schedelgewelf het goede ter aarde
Broden vissen koeienvlees snuisterijen bedden vogelkooien
Zij zijn ouder en volwassener dan wij
Ouder dan het denken  is het dragen van het mensenlot
Door de wereld waar eten en drinken hoofdzaken zijn

A. den Doolaard, in het fotoboek Mensen / People van Cas Oorthuys, 1969

Gerelateerd

De Contact foto-pockets van Cas Oorthuys
A. den Doolaard op foto's van Cas Oorthuys
Foto's van de monnikenrepubliek Athos

Historische kranten (4): Lezing in Rotterdam over moderne poëzie

Op 7 november 1928 hield A. den Doolaard een lezing voor 'den Rotterdamschen kring' over moderne poëzie. De recensie de volgende dag in de Nieuwe Rotterdamsche Courant meldde:

"De hoorders van den heer Den Doolaard moeten gisteravond, dunkt ons, dankbaar gestemd naar huis gegaan zijn. De jonge kunstenaar met zijn krachtig gemodelleerd gezicht onder een pruik lang blond haar, zijn dichtersoogen, die telkens voorbij de werkelijkheid keken en zijn wonderen glimlach, sprak zoo oordaat zakelijk en zonder de geringste affectatie, dat hy onmiddellijk zijn gehoor gewonnen en een intieme sfeer geschapen had."

Krantenartikel over voordracht A. den Doolaard

Gerelateerd

Donkersloot over de geschiktheid van A. den Doolaard over deze lezing
Verslag in het Algemeen Handelsblad van de lezing
Lezingen aan de Rotterdamse Volksuniversiteit

Boekenbal 1951

Erie en Bob Spoelstra in avondkleding

A. den Doolaard en zijn vrouw Erie op het boekenbal, 1951

In de fotocollectie van het Nationaal Archief is ook een foto van de Den Doolaards op het boekenbal van 1958 te vinden, helaas niet in hoge resolutie.

Gerelateerd

Interview tijdens boekenweek 1952
Aan de maaltijd tijdens de boekenweek van 1939

Syndicate content