Brief uit bezet Nederland

Tijdens een bezoek aan het NIOD met Frans Wamsteeker bleek daar een brief bewaard te worden van Eduard Veterman aan A. den Doolaard. Deze brief was tijdens de oorlog uit Nederland naar Londen gesmokkeld, en schetst een beeld van de situatie in het bezette Nederland.

De schrijver en toneelmaker Eduard Veterman was tijdens de oorlog een fameus vervalser van persoonsbewijzen en betrokken bij de verzetsgroep Luctor et Emergo. In oktober 1943 worden hij en zijn vrouw gearresteerd, samen met een aantal andere illegale werkers. Ondanks een doodvonnis voor zijn illegale werk en het feit dat hij joods is, overleeft Veterman de oorlog. Van zijn belevenissen tijdens de oorlog doet hij verslag in het boekje Keizersgracht 763, dat ik inmiddels in mijn bezit heb. In 1946 komen hij en zijn vrouw om bij een auto-ongeval. Dankzij een zeer vriendelijk engels/amerikaanse echtpaar dat ons hun scanner enige tijd toevertrouwde, hierbij de ingescande brief. Op de achterkant zijn de stempels van Bureau Inlichtingen en een korte aantekening van den Doolaard te lezen.

Brief Veterman aan Den Doolaard

 

Behalve de brief van Veterman troffen we ook een brief van Geert Grub uit Heide-Kalmhout (Belgie) aan, gedateerd 1 mei 1945. Den Doolaard en zijn vrouw hadden hier gewoond tot het uitbreken van de oorlog in mei 1940. Verder ook een brief gedateerd 30 december 1944 van boekhandel en uitgeverij Bergmans uit Tilburg over de uitgeven van een bundel gedichten van den Doolaard door een niet-erkende uitgeverij.

Alle brieven hebben we in kunnen scannen dankzij een echtpaar dat ons de scanner uitleende. Ze deden onderzoek in de archieven van het NIOD naar de brieven die een later omgekomen neef van de vrouw vanuit een werkkamp bij Hardenberg schreef aan zijn ouders. Het indrukwekkende verhaal van deze jongeman en zijn brieven dat wij door dit echtpaar te horen kregen, is door dit echtpaar opgetekend in een binnenkort te verschijnen boek, getiteld Flip's hidden letters.